تپشهای قلبم را به باور خاطره هايم پيوند می زنم ،
و سرزمينی را که همزاد با خاک است و کهن تر از تاريخ ، برای نوباوگان خاک و تازه به دوران رسيدگان تاريخ زمزمه می کنم .
زمزمه می کنم که :
من از نسل شب شکنان روزگارم ،
من از نسل نورآفرينان پاک ،
از سلاله پاک آريائيان بردبارم ،
منم ميراث هزار ساله زمين ،
همان ازشرق تا غرب گسترده آغوش ،
همان پيام آور مهر و دوستی ،
همان گرفته در فش آشتی بر دوش
نه خود ستيزم ، نه ديگر ستيز
مرا و يادگاران مرا به نيکی يادآر
که يادگار يادگاران من ، همه شادی است و شادمانی ؛
. . .
شب است و گيتی غرق در سياهی
شب بلند است و سياهی پايدار ، ولی
باور به نور و روشنايی است ،
که شام تيره ما را ، از تاريکی می رهاند
و از دل شبهای يلدا ، جشن مهر و روشنايی به ما ارمغان می رساند
تيرگی هاتان در دل نور خاموش باد ،
شب يلدا را به نور قرنها قدمت جاری نگه داريم . . . .

شب يلدا يا «شب چله» شب اول زمستان و درازترين شب سال است. و فردای آن با دميدن خورشيد، روزها بزرگ تر شده و تابش نور ايزدی افزونی می يابد. اين بود که ايرانيان باستان، آخر پاييز و اول زمستان را شب زايش مهر يا زايش خورشيد می خواندند و برای آن جشن بزرگی بر پا می کردند.
اين جشن در ماه پارسي «دي» قرار دارد که نام آفريننده در زمان قبل از زرتشتيان بوده است که بعدها او به نام آفريننده نور معروف شد،همان که در زبان انگليسي "day"خوانده ميشود.

يلدا و جشنهاي مربوطه که در اين شب برگزار مي شود،يک سنت باستاني است.يلدا يک جشن آريايي است و پيروان ميتراييسم آن را از هزاران سال پيش در ايران برگزار مي کرده اند.يلدا روز تولد ميترا يا مهر است.اين جشن به اندازه زماني که مردم فصول را تعيين کردند کهن است.

نور،روز و روشنايي خورشيد،نشانه هايي از آفريدگار بود در حالي که شب ،تاريکي و سرما نشانه هايي از اهريمن. مشاهده تغييرات مداوم شب و روز مردم را به اين باور رسانده بود که شب و روز يا روشنايي و تاريکي در يک جنگ هميشگي به سر مي برند.روزهاي بلندتر روزهاي پيروزي روشنايي بود درحالي که روزهاي کوتاه تر نشانه اي از غلبه تاريکي.
براي در امان بودن از خطر اهريمن،در اين شب همه دور هم جمع مي شدند و با برافروختن آتش از خورشيد طلب برکت مي کردند.

آيين شب يلدا يا شب چله، خوردن آجيل مخصوص ، هندوانه، انار و شيرينی و ميوه های گوناگون است که همه جنبه نمادی دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند. در اين شب هم مثل جشن تيرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است. حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و يا پری آن، آينده گويی می کنند.

بر اساس همين اطلاعات نيز هيات‌هاي خارجي و ايراني متحد شدند و كاوش‌هاي باستان‌شناسي در محدده آبگيري سد سيوند نيز آغاز شد.

اكنون دو سال از نخستين فعاليت‌هاي باستان‌شناسي دره بلاغي مي‌گذرد و به هر ايراني ثابت شده در اين دره باستاني چه ارزش تاريخي و باستاني خفته است.

كوره‌هاي 7 هزار ساله پخت سفال كه برخي از آن‌ها سالم مانده و دو كوره نيز به پايگاه پاسارگاد منتقل شده است، بقاياي روستايي از دوره هخامنشي كه گورستان اين روستا نيز در نزديكي خود محدوده روستا واقع شده است، كشف بقاياي سازه‌هاي توليد نوشيدني از دوره ساساني كه در تمام ايراني بي‌نظير دانسته شده است، كشف خانه‌هايي متعلق به مرداني كه 7 هزار سال پيش در دره بلاغي مي‌زيستند، خرفت‌خانه‌هاي هخامنشي، گورستان‌هاي ساساني، كوره‌هاي فلزگري اسلامي، محوطه‌هاي مسكوني متعلق به دوره ساساني و بسياري آثار و محوطه‌هاي باستاني و تاريخي ديگر كه در كاوش‌هاي باستان‌شناسي هيات‌هاي ايراني و خارجي شناسايي شد، بهترين گواه وجود ميراثي گرانبها است كه به نظر مي‌رسد از سد سيوند هم گرانبها‌تر باشد.